خانه » مقالات » قانون جذب » مقاله: ضرورت توجه به مدیریت زنجیره های تامین جهانی
زنجیره تامین

مقاله: ضرورت توجه به مدیریت زنجیره های تامین جهانی

صاحب نظران علم مدیریت و اقتصاد زنجیره‌های تامین را ستون‌های اصلی هر اقتصاد می‌دانند . با افزایش اقبال عمومی به مقوله‌های جهانی‌سازی و منبع‌یابی برون‌مرزی طی یکی دو دهه اخیر، موضوع مدیریت زنجیره‌های تامین جهانی به عنوان یک مبحث مهم برای خیلی از کسب‌وکارها مورد توجه قرار گرفته است. زنجیره تامین به زبان ساده متشکل از تمام شرکت‌ها و سازمان‌هایی (عموما پنج جزو اصلی تامین‌کننده مواد خام و قطعات، تولید‌کننده، توزیع‌کننده، عمده فروش و مشتری نهایی) است که به‌صورت حلقه‌های یک زنجیر به یکدیگر متصل هستند. بدون شک، توسعه اینترنت و ارتباطات، و کمک به امکان پیگیری و ردگیری مسیر و مکان کالا و محصولات در اقصی نقاط جهان، در کنار برداشته شدن موانع تجارت بین کشورها و حرکت اقتصاد کشورهای مختلف جهان به سمت جهانی شدن را باید سه عامل اصلی شکل‌گیری و رشد روزافزون زنجیره‌های تامین جهانی دانست.

فشارهای بازار جهانی (همچون: رقابت کالاهای خارجی در بازارهای داخلی، رشد تقاضای محصولات خارجی، لزوم حضور در بازار کشورهای دیگر برای ادامه حیات اقتصادی)، فشارهای تکنولوژیکی (لزوم دستیابی به فناوری‌های نوین)، فاکتورهای هزینه‌ای (همچون: دسترسی به نیروی کار ماهرتر با قیمت پایین‌تر، دسترسی به تامین‌کنندگان ارزانتر و حرفه‌ای‌تر، مالیات‌ها و تعرفه‌های پایین‌تر) و فاکتورهای اقتصادی-سیاسی (مثل تعرفه‌های گمرکی، سهمیه‌بندی‌ها، مسایل زیست‌محیطی، حمایت از تولیدات داخلی) ضرورت توجه به زنجیره‌های تامین جهانی را مشخص می‌نمایند.

توسعه صادرات کشور از طریق پیوستن صنایع مختلف به زنجیره‌های تامین جهانی، دستیابی صنایع این کشورها به تکنولوژی‌ها و دانش روز، ارتقای استانداردهای محصولات تولیدی، آشنایی با بازارهای جهانی و ذائقه مشتریان جهانی، کمک به بهبود شاخصهای مهم اقتصادی (همچون اشتغال، بهبود مهارتهای نیروی انسانی، تنوع محصولات صادراتی)، هم‌پیوندی با کشورهای مختلف و اقتصاد جهانی و از سویی جذب سرمایه‌گذاری‌های خارجی و انتقال تکنولوژی به داخل، همه و همه از مزیت‌های پیوستن به زنجیره‌های تامین جهانی برای کشورهای در حال توسعه است.اکنون پیوستن به زنجیره‌های تامین جهانی یکی از مهمترین راهبردهای توسعه صادرات کالا و خدمات با ارزش افزوده بالا (در مقابل خام‌فروشی) از سوی کشورهای در حال توسعه، به‌خصوص کشورهای آسیای شرق و جنوب شرقی، می‌باشد. این کشورها پیوستن موثر به زنجیره‌های تامین جهانی را با اتخاذ سیاستهای تجاری مناسب از جمله: کاهش تعرفه‌های تجاری و پیوستن به سازمان تجارت جهانی، هدفمند کردن نرخ تعرفه‌ها، رفع موانع و تشویق سرمایه‌گذاری خارجی، فراهم‌سازی شرایط برابر و رقابتی برای دسترسی با بازارهای داخلی،توسعه مناطق آزاد تجاری و توسعه زیرساختهای تولیدی و لجستیکی سرعت بخشیده‌اند. شرکت‌های برتر جهانی با استفاده از فرصت‌های ناشی از جهانی‌سازی و استفاده از بازارهای کشورهای در حال توسعه و پرجمعیت (بازار بزرگ کشور بعد از رفع تحریم‌ها را در نظر بگیرید) سود فراوانی نصیب خود کرده‌اند. علت اصلی کامیابی برخی از این برندها مدیریت مناسب زنجیره تامین بوده است.

زنجیره‌های تامین جهانی علیرغم برخورداری از مزیت‌های فرامرزی شدن زنجیره‌های تامین (همچون: دسترسی به تامین‌کنندگان و پیمانکاران بیشتر و کاراتر با هزینه کمتر، دسترسی به بازارهای کشورهای دیگر و امکان نزدیک کردن مکان تولید به بازار مصرف نهایی، دسترسی به نیروی کار ارزان‌تر، امکان بهره‌مندی از تخفیف‌ها و تشویق‌های صادراتی، وارداتی و سرمایه‌گذاری خارجی) عموما با مسایل جدیدی روبرو می‌شوند که زنجیره‌های تامین سنتی (درون کشوری) کمتر به آنها گرفتار هستند.

جهانی شدن زنجیره‌های تامین حتی در طراحی محصول نیز اثرگذار بوده و باعث مقبولیت یافتن رهیافت «طراحی برای لجستیک»برپایه اصل تفکیک تاخیریافته در طراحی محصولات شده است. چرا که یکی از مهمترین مزایای استفاده از این روش برای محصولات و کالاهای صادراتی است که امکان بهره‌گیری از مزایای تعرفه‌ها و حقوق گمرکی کالای نیمه‌تمام یا شکل نگرفته را که خیلی پایین‌تر از محصولات نهایی است را فراهم می‌سازد. بنابراین اجرای راهبرد «تفکیک تاخیریافته» و کامل کردن فرایند ساخت در یک مرکز توزیع محلی (که در کشور هدف واقع شده است) باعث کاهش هزینه‌های مربوط به تعرفه و حقوق گمرکی خواهد شد.

برای نمونه بازار گوشی‌های هوشمند، تلویزیون یا حتی خودرو را در نظر بگیرید رقابت شدید در این بازارها کاملا ملموس است. البته این رقابت فزاینده اکنون فقط بین برندهای تولید‌کننده و نامدار نیست بلکه به زنجیره‌های تامین این برندها انتقال یافته است. بسیاری از کالاهای موجود در بازار قطعات، کارکرد یا حتی توزیع‌کننده‌های یکسانی دارند اما تنها برخی از برندهای مطرح با تسلط کافی بر زنجیره تامین خود صاحب سودی سرشار شده‌‌‌اند. در گزارش موسسه Gartner از برترین زنجیره‌های تامین در سطح جهان، شرکت Apple همواره در سالیان اخیر در صدر این فهرست قرار داشته‌ است.نگاهی دقیق به زنجیره تامین این شرکت

نشان می‌دهد که Apple تقریبا بیشتر قطعات لازم برای گوشی‌های هوشمند خود را از سراسر دنیا و به‌خصوص شرق آسیا تامین می‌کند. در واقع اکثر تامین‌کنندگان آن در چین، کره و ژاپن قرار دارند و حتی بسیاری از قطعات حساس از شرکت‌های نامدار رقیب خریداری می‎شوند! هدف از طرح این مسائل اشاره به این ضعف اساسی است که به مدیریت زنجیره تامین در کشور ما هیچگاه توجه کافی و جدی نشده و زنجیره‌های تامین را به‌صورت اساسی درک نکرده‌ایم. هیچ‌گاه اقتصاد جهانی را به‌صورت مجموعه‌ای از زنجیره‌های تامین قدرتمند و موثر فعال در آن در نظر نگرفته‌ایم و بنابراین جایگاه مناسبی برای شرکت‌های داخلی یا اقتصاد خود نیافته‌ایم.

اکنون که پس از انجام موفق مذاکرات ایران و کشورهای ۱+۵ امکان رفع تحریم‌ها، ورود شرکت‌های خارجی و تسهیل انجام امور تجاری میسر شده است فرصت مناسبی نیز برای طراحی دوباره فضای اقتصادی کشور با تاکید بر نگرش صحیح به مدیریت زنجیره‌های تامین فراهم شده است.

اقتصاد ایران پتانسیل بالایی برای قرار گرفتن درون زنجیره‌های تامین جهانی در بخش‌های مختلف دارد به شرط آنکه جایگاه ورود به زنجیره‌های تامین جهانی به درستی شناسایی شود. می‌توان با استفاده از این پتانسیل به بخش‌های بالاتر در زنجیره‌های تامین جهانی راه یافت و تنها از تامین‌کننده مواد خام بودن فاصله گرفت. حتی با استفاده از شرایط جغرافیایی ایده‌آل کشور می‌توان توزیع‌کننده اصلی بسیاری از زنجیره‌های تامین جهانی در منطقه بود، امکانی که برای سایر کشورهای منطقه وجود ندارد. این مباحث هنگامی اهمیت دو چندان می‌یابد که کشور با معضلات عدیده‌ای نیز روبه‌رو است. مدیریت فضای پساتحریم با نگاهی دقیق به زنجیره‌های تامین جهانی حتی شاید اقتصاد ایران را مجبور به تغییر استراتژی‌های کلان کند. اگر خواهان یافتن جایگاهی مناسب در زنجیره‌های تامین جهانی هستیم و تمایل داریم از تامین‌کننده مواد خام بودن فاصله بگیریم باید به مهارت‌های حضور و بقا در شرایط رقابتی بازار جهانی مسلط شویم.اکنون که شرکت‌های پیشروی جهانی تمایل زیادی برای حضور در ایران از خود نشان می‌دهند و توانایی و مهارت کافی برای فعالیت در فضای رقابتی جهانی را دارند، خوب است مدیران شرکت‌های داخلی نیز در همکاری با این شرکت‌ها این مهارت‌ها را بیاموزند و از آنها درس بگیرند! باید با استفاده از فرصت رفع تحریم‌ها و بازار بزرگ داخل کشور و حتی منطقه در اندیشه افزایش توانایی‌های فنی و تولیدی نیز باشیم. باید در انجام (تولید) یک کار یا بخشی از فرآیند یک زنجیره تامین متخصص باشیم زیرا به‌عنوان بخشی از یک زنجیره تامین جهانی فقط باید سهم خود را درست انجام دهیم.شرکت Boeing به‌عنوان برجسته‌ترین شرکت تولید‌کننده انواع هواپیماهای نظامی و غیرنظامی قطعات لازم را از

شرکت‌های بیش از ۲۰ کشور جهان خریداری می‌کند. باید بخشی از یک محصول را با تخصص و مهارت کامل تولید کنیم تا بتوانیم در زنجیره‌های تامین شرکت‌های برتر جهانی تامین‌کننده‌ای دائمی باشیم. برای مثال در صورت داشتن قطعه‌سازانی متخصص، شرکت‌های برتر خودروساز می‌توانند برخی از قطعات جدیدترین مدل‌های خود را به قطعه‌سازان داخلی سفارش دهند تا وارد زنجیره‌های تامین جهانی شویم. اگر بخشی از زنجیره‌های مهم جهانی شویم به سادگی قابل حذف شدن و تحریم شدن نخواهیم بود و قدرت رقابتی حاصل منجر به افزایش توان چانه زنی ما نیز خواهد شد.

منبع

درباره alireza firoozi

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *